De Vlaamse Regering kent 4,91 miljoen euro toe aan de Erfgoedstichting Vlaams-Brabant en Stad Diest voor de tweede fase van de restauratie van de citadel. Dankzij deze premie van Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Ben Weyts kan de stad verder werk maken van de herbestemming van de unieke site tot een nieuw en levendig stadsdeel vlak bij het historische centrum.
Iconisch erfgoed
De subsidie maakt deel uit van de projectoproep rond iconisch onroerend erfgoed van de Vlaamse Regering. Via die oproep wordt in totaal 25 miljoen euro geïnvesteerd in vijf uitzonderlijke erfgoedsites verspreid over Vlaanderen. De citadel van Diest werd door een onafhankelijke expertenjury geselecteerd als één van deze vijf projecten, naast bekende erfgoedsites zoals het stadhuis van Leuven, het Belfort van Brugge en het Rubenshuis in Antwerpen.
“Dat de citadel van Diest door een expertenjury werd geselecteerd als één van de vijf belangrijkste erfgoeddossiers van Vlaanderen, is iets waar we als stad bijzonder trots op mogen zijn. We staan daarmee op hetzelfde niveau als enkele van de meest prestigieuze erfgoedsites van Vlaanderen. Deze erkenning bevestigt het unieke karakter van onze citadel en sterkt ons in onze ambitie om van deze plek een toonaangevende erfgoedsite te maken.”
Historische verdedigingswerken opnieuw zichtbaar
De tweede fase van het project focust op het verder herstellen en zichtbaar maken van het erfgoed op de site. Zo worden courtines 4 en 5 gerestaureerd. Ook een deel van de droge gracht, die in de jaren zestig werd gedempt, wordt opnieuw uitgegraven. Daardoor wordt de oorspronkelijke verdedigingsfunctie van de citadel opnieuw zichtbaar.
Daarnaast restaureert de stad de buitenmuur van de droge gracht en de restanten van het stadsbastion die vandaag nog onder het asfalt verborgen zitten. Aan de toegangspoort komt een architecturale verwijzing naar de historische brug die vroeger over de droge gracht liep.
"Deze premie is een belangrijke erkenning van de erfgoedwaarde van de citadel en van de toekomstvisie die we voor deze unieke plek hebben ontwikkeld. Dankzij deze steun kunnen we een belangrijk deel van de historische structuur van de site opnieuw zichtbaar maken voor inwoners en bezoekers."
Nieuwe verbinding voor voetgangers
De stad wil ook de verbinding herstellen tussen de artillerietoren en het hoger gelegen stadsbastion via de zogenaamde caponnière, een bedekte gang die vandaag niet toegankelijk is.
De artillerietoren wordt gerestaureerd en krijgt gedeeltelijk een nieuwe functie als hotspot voor vleermuizen. De caponnière wordt opnieuw geopend en vormt in de toekomst een aantrekkelijke doorgang voor voetgangers aan de noordzijde van de site.
"We combineren erfgoedzorg met nieuwe functies en beleving. Zo zorgen we ervoor dat de citadel niet alleen een iconische erfgoedsite blijft, maar ook een plek wordt waar mensen kunnen wandelen, ontdekken en verblijven."
Ruimte voor evenementen, verblijf en wonen
Naast de restauratiewerken wil de stad samen met een private partner ook nieuwe ontwikkelingen op het voormalige stadsbastion mogelijk maken. Daar komen onder meer ruimtes voor meetings, congressen en evenementen, een boetiekhotel en woningen.
“De citadel blijft daarnaast een belangrijke stadsrandparking. De toekomstige heraanleg biedt kansen om de parkeerinfrastructuur beter in te passen in de vernieuwde omgeving."
Succesvolle dynamiek blijft belangrijk
De toekenning van de premie betekent een belangrijke stap voor de verdere ontwikkeling van de site. Tegelijk beseft de stad dat de werken impact zullen hebben op een deel van de citadel dat vandaag tijdelijk wordt ingevuld. De voorbije jaren groeide de site uit tot een bruisende plek waar meer dan 30 ondernemers actief zijn en waar tal van evenementen plaatsvinden. Dat succesverhaal wil de stad ook in de toekomst voortzetten.
De lopende concessieovereenkomst voor de tijdelijke invulling van de citadel blijft doorlopen tot april 2030 en wordt niet gehinderd door de toekenning van deze subsidie of de verdere uitwerking van de restauratieplannen. De concessiehouder, de ondernemers en de andere gebruikers kunnen hun activiteiten op de site dus blijven voortzetten zoals voorzien.
"We zijn bijzonder tevreden over de manier waarop de concessiehouder en de vele gebruikers de voorbije jaren mee vorm hebben gegeven aan de citadel. Hun inzet heeft ervoor gezorgd dat de site is uitgegroeid tot een aantrekkelijke en levendige plek. We willen die positieve dynamiek blijven ondersteunen en zullen samen met alle betrokken partijen zoeken naar nieuwe mogelijkheden in de toekomst."
Werken voorzien tussen 2029 en 2033
Als alles volgens planning verloopt, worden de werken van de tweede fase uitgevoerd tussen 2029 en 2033. In 2027 werkt de stad het project verder uit en bereidt ze de volgende stappen voor in overleg met het Agentschap Onroerend Erfgoed. Ook de gemeenteraadscommissie wordt, zoals in de eerste fase, structureel betrokken.
Met deze nieuwe premie zet Stad Diest een belangrijke stap in de transformatie van de citadel tot een toekomstgerichte erfgoedsite waar geschiedenis, natuur, wonen, ondernemen en beleving samenkomen.
Voorbereidingen fase 1 lopen voort
Naast de plannen voor fase 2 werkt de stad ook verder aan de eerste herbestemmingsfase van de citadel. Die fase richt zich op de restauratie van twee courtines, waar onder meer een toeristisch onthaalpunt, een vernieuwd Pegasusmuseum, een belevingscafé en nieuwe ruimtes voor de Hagelandse Academie voor Beeldende Kunst komen.
Een opvallend onderdeel daarvan is de aanleg van een publiek toegankelijk dakpark op de historische constructie. Bezoekers zullen er kunnen wandelen en genieten van unieke uitzichten op de site en de omgeving.
De stad verwacht tegen het einde van het jaar een aannemer voor de eerste fase aan te stellen. Daarna kan de definitieve planning voor de start van de werken worden vastgelegd.
